Chi phí sống ở trung tâm Tây Ninh gồm sáu nhóm chính: nhà ở, ăn uống, điện nước và các dịch vụ trong nhà, đi lại, học hành của con, và y tế, bảo hiểm. So với Thành phố Hồ Chí Minh, khoản nhà ở và ăn uống thường dễ thở hơn; nhưng khoản điện vào mùa nắng và khoản đi lại nếu phải về thành phố thường xuyên có thể lớn hơn người mới chuyển đến hình dung.
Bài này không đưa con số mẫu, vì giá thay đổi theo thời điểm, theo đoạn phố, theo thói quen từng nhà. Thay vào đó, bài nói từng khoản gồm những gì, yếu tố nào làm nó tăng hay giảm, và cách tự lập ngân sách một tháng cho gia đình bạn. Bài viết cho người đang tính chuyển về phường Tân Ninh, và cả người đã sống ở đây muốn nhìn lại các khoản chi.
Nhịp sống phố thị tỉnh lỵ: hiểu trước khi tính tiền
Trung tâm Tây Ninh là một phố thị tỉnh lỵ: có đủ chợ, siêu thị, trường, bệnh viện, ngân hàng, cửa hàng, nhưng nhịp sống chậm hơn Thành phố Hồ Chí Minh nhiều. Chợ họp từ sáng sớm, buổi trưa nắng gắt phố vắng hẳn, chiều mát người ta mới ra đường, tối quán xá đông ở các trục chính và quanh công viên ven rạch. Nhiều người ở trung tâm vẫn giữ thói quen đi chợ mỗi sáng, nấu ăn ở nhà.
Nhịp sống này ảnh hưởng trực tiếp đến chi tiêu. Ăn ở nhà, đi chợ sáng giúp tiết kiệm đáng kể so với ăn ngoài. Quãng đường đi lại trong phố ngắn, xe máy là đủ cho phần lớn việc. Nhưng nhà ống kín, mái tôn, nắng gay gắt khiến tiền điện cho quạt, máy lạnh trong mùa khô tăng mạnh.
Người chuyển về từ thành phố lớn thường mang theo thói quen cũ: ăn ngoài, đặt đồ qua ứng dụng, đi cà phê nhiều. Những khoản này ở trung tâm Tây Ninh rẻ hơn nhưng vẫn cộng dồn. Hiểu nhịp sống địa phương rồi điều chỉnh thói quen là cách tiết kiệm hiệu quả nhất.
Sáu nhóm chi và yếu tố làm chúng tăng giảm
Bảng dưới liệt kê từng nhóm, các khoản nhỏ bên trong và yếu tố ảnh hưởng. Dùng nó làm khung để điền con số của chính gia đình bạn:
| Nhóm chi | Gồm những khoản | Yếu tố làm tăng | Yếu tố làm giảm |
|---|---|---|---|
| Nhà ở | Tiền thuê hoặc trả góp, sửa chữa, phí rác, an ninh | Mặt phố, gần chợ, nhà mới | Nhà trong hẻm, ở với gia đình |
| Ăn uống | Đi chợ, ăn sáng, ăn ngoài, nước uống | Ăn ngoài, đặt qua ứng dụng | Đi chợ sáng, nấu ở nhà |
| Điện, nước, dịch vụ | Điện, nước máy, internet, gas, điện thoại | Máy lạnh mùa khô, nhà mái tôn | Nhà thoáng, cách nhiệt mái |
| Đi lại | Xăng xe, bảo dưỡng, gửi xe, xe khách đi TP.HCM | Đi thành phố thường xuyên | Làm việc gần nhà |
| Học hành | Học phí, ăn bán trú, học thêm, đồng phục, sách | Trường ngoài công lập, học thêm nhiều | Trường công gần nhà |
| Y tế, bảo hiểm | Bảo hiểm y tế, khám, thuốc | Bệnh mạn tính, tự lên tuyến trên | Đăng ký khám ban đầu hợp lý |
Sau khi điền, cộng thêm một khoản dự phòng cho việc bất ngờ: xe hỏng, người ốm, đám tiệc. Ở một phố thị nơi các mối quan hệ họ hàng, xóm giềng còn chặt, khoản đám tiệc, hiếu hỉ không nhỏ.
Tiền điện mùa nắng: khoản hay bị đánh giá thấp
Tây Ninh nằm trong vùng nắng nóng của Đông Nam Bộ, mùa khô kéo dài, các tháng cuối mùa khô nhiệt độ ban trưa rất cao. Nhà ống ở trung tâm thường hẹp, sâu, ít cửa sổ hai bên vì sát nhà hàng xóm, nhiều căn mái tôn hoặc sân thượng hứng nắng trực tiếp. Kết quả là trong nhà nóng hầm, máy lạnh chạy nhiều giờ, và tiền điện tính theo bậc thang tăng nhanh khi lượng điện dùng vượt các bậc thấp.
Có nhiều cách giảm. Cách nhiệt mái bằng tấm cách nhiệt, trồng cây hoặc che lưới trên sân thượng giúp hạ nhiệt độ phòng tầng trên. Mở thông gió xuyên nhà vào sáng sớm và tối để xả nhiệt. Chọn máy lạnh có công suất phù hợp diện tích phòng, đặt nhiệt độ vừa phải thay vì quá thấp. Dùng quạt kết hợp máy lạnh để giảm thời gian chạy máy.
Người thuê nhà nên hỏi chủ nhà giá điện tính thế nào: theo hoá đơn của ngành điện hay theo giá riêng của chủ nhà. Với dãy trọ, giá điện chủ nhà tự đặt thường cao hơn giá bậc thang, và đây là khoản chênh lệch lớn trong mùa nắng.
Đi chợ ở trung tâm: chợ lớn, chợ nhỏ, siêu thị và thói quen tiết kiệm
Chợ sáng là nơi rẻ và tươi nhất. Rau, cá, thịt ở chợ buổi sáng thường tươi và giá hợp lý hơn so với mua lẻ cuối ngày. Người ở trung tâm quen đi chợ sớm trước khi trời nắng.
Hàng rong, chợ tạm trong hẻm. Một số khu dân cư có người bán rau, trái cây đẩy xe vào hẻm hoặc họp chợ nhỏ đầu hẻm. Tiện cho người già không đi xa được.
Siêu thị cho đồ khô, đồ dùng. Hàng khô, đồ dùng gia đình, đồ đóng gói mua ở siêu thị thường có giá niêm yết rõ ràng và khuyến mãi định kỳ.
Nông sản quanh vùng theo mùa. Tây Ninh có nhiều nông sản như mãng cầu, chuối, các loại rau củ trồng quanh vùng. Mua đúng mùa vừa ngon vừa rẻ.
Ăn sáng ngoài là thói quen chung. Nhiều gia đình ở trung tâm ăn sáng ngoài: bánh canh, hủ tiếu, bánh mì. Đây là khoản nhỏ mỗi ngày nhưng cộng lại thành đáng kể với gia đình đông người.
Tự lập ngân sách một tháng cho gia đình mới chuyển về
Không có con số chung đúng cho mọi nhà. Cách chắc chắn nhất là tự đo trong ba tháng đầu:
- Liệt kê sáu nhóm chi như bảng trên, thêm nhóm riêng của nhà bạn như chăm sóc ông bà, trả nợ.
- Ghi lại mọi khoản chi trong tháng đầu, kể cả khoản nhỏ như ly cà phê, gửi xe. Ứng dụng ngân hàng giúp nhiều nếu bạn thanh toán bằng chuyển khoản.
- Cuối tháng, cộng theo nhóm và xem nhóm nào lớn bất ngờ.
- Điều chỉnh tháng thứ hai: chuyển bớt ăn ngoài sang nấu ở nhà, xem lại gói internet, điện thoại, cách dùng máy lạnh.
- So sánh tháng thứ ba với hai tháng trước, rồi chốt một ngân sách chuẩn. Nhớ rằng mùa nắng và mùa mưa có chi phí khác nhau, nên ngân sách mùa khô cần dư hơn.
Ghi chép trong ba tháng nghe mất công, nhưng sau đó bạn có bức tranh thật về chi tiêu ở trung tâm Tây Ninh của chính gia đình mình, thay vì dựa vào con số của người khác.
Nước sinh hoạt, rác và những dịch vụ trong nhà
Khu trung tâm Tây Ninh có hệ thống nước máy phục vụ phần lớn các hộ. Một số nhà cũ vẫn dùng thêm giếng khoan cho việc tưới cây, rửa sân. Người thuê nhà nên hỏi nước dùng là nước máy hay giếng, giá nước tính thế nào. Mùa khô, nước giếng ở một số khu có thể yếu, nên nước máy là nguồn chính đáng tin hơn.
Thu gom rác sinh hoạt ở khu đô thị có lịch theo từng tuyến phố và có phí. Hỏi tổ dân phố về giờ thu gom để để rác ra đúng lúc, tránh rác ứ đầu hẻm vào buổi trưa nắng. Phân loại rác tại nguồn đang được khuyến khích và dần trở thành yêu cầu ở nhiều nơi.
Internet, truyền hình, điện thoại di động có nhiều nhà cung cấp ở trung tâm. Khi chuyển về, so sánh vài gói và chọn theo nhu cầu thật; nhiều gia đình đang trả cho những dịch vụ ít dùng đến.
Chi phí đi lại: sống ở Tây Ninh, làm việc hay học ở Thành phố Hồ Chí Minh
Một số người chọn sống ở trung tâm Tây Ninh nhưng vẫn có công việc, khách hàng hoặc con học ở Thành phố Hồ Chí Minh. Khi đó khoản đi lại thành khoản chi lớn, cả tiền lẫn thời gian. Mỗi chuyến đi về bằng xe khách hay xe cá nhân đều tốn công, và đi thường xuyên sẽ mệt.
Nếu chỉ cần lên thành phố vài lần mỗi tháng, gom việc vào một chuyến là cách tiết kiệm nhất. Nếu cần lên hằng tuần, tính so sánh giữa chi phí đi lại cộng thời gian với phương án ở lại thành phố vài ngày. Các tuyến cao tốc đang được xây dựng có thể thay đổi bài toán này trong tương lai, nhưng đừng ra quyết định dựa trên tiến độ dự án chưa xong.
Đi lại trong phạm vi trung tâm thì đơn giản và rẻ: xe máy, xe đạp, đi bộ cho quãng ngắn. Vài gia đình chỉ cần một xe máy cho cả nhà vì trường, chợ, chỗ làm đều gần.
Chi phí ẩn của nhà phố cũ và cách nhìn ra trước
Nhiều người chuyển về trung tâm Tây Ninh chọn thuê hoặc mua nhà phố cũ vì vị trí tốt. Những căn nhà này có các khoản chi ẩn mà người mới thường không tính đến. Mái tôn cũ dột khi mưa lớn, đường ống nước cũ rò rỉ, hệ thống điện đi dây từ nhiều năm trước không chịu nổi máy lạnh, bình nóng lạnh, bếp từ chạy cùng lúc. Sửa từng thứ một tốn không nhiều, nhưng cộng lại trong năm đầu có thể thành một khoản đáng kể.
Mối mọt cũng là chuyện thường gặp ở nhà có nhiều đồ gỗ, khung cửa gỗ trong khí hậu nóng ẩm. Ẩm mốc ở chân tường tầng trệt vào mùa mưa khiến sơn bong, đồ đạc hư. Khi đi xem nhà, gõ thử khung cửa, nhìn chân tường, mở vòi nước, bật thử các thiết bị điện. Hỏi chủ nhà lần sửa gần nhất là khi nào.
Với nhà thuê, ghi rõ trong hợp đồng ai chịu chi phí sửa chữa hư hỏng lớn như mái, điện, nước, để không phải tự gánh khoản không thuộc trách nhiệm của mình.
Câu hỏi thường gặp
Sống ở trung tâm Tây Ninh có rẻ hơn Thành phố Hồ Chí Minh không?
Phần lớn khoản như nhà ở, ăn uống thường dễ thở hơn. Nhưng chênh lệch thực tế phụ thuộc vào thói quen sinh hoạt, loại nhà bạn ở, và việc bạn có phải đi lại thành phố thường xuyên không. Ghi chép chi tiêu vài tháng đầu sẽ cho bạn câu trả lời chính xác nhất.
Tháng nào ở Tây Ninh tiền điện cao nhất?
Thường là các tháng cuối mùa khô, khi trời nóng nhất và máy lạnh chạy nhiều. Cách nhiệt mái, thông gió, chọn máy lạnh hợp công suất giúp giảm đáng kể khoản này.
Thuê nhà ở trung tâm nên hỏi chủ nhà những gì về chi phí?
Hỏi giá điện, nước tính theo hoá đơn hay giá riêng, tiền rác, gửi xe, internet, ai chịu sửa chữa khi hỏng hóc, có đặt cọc bao nhiêu tháng và điều kiện trả cọc. Ghi tất cả vào hợp đồng.
Có nên mua đồ ở chợ hay siêu thị cho tiết kiệm?
Rau, cá, thịt tươi mua chợ sáng thường hợp lý hơn; đồ khô, đồ dùng gia đình mua siêu thị khi có khuyến mãi thường tiết kiệm. Kết hợp hai nơi theo từng loại hàng là cách nhiều gia đình ở trung tâm đang làm.
Cần dành bao nhiêu cho khoản dự phòng?
Không có tỷ lệ chung. Nhiều gia đình giữ một khoản bằng vài tháng chi tiêu cơ bản cho tình huống bất ngờ như ốm đau, mất việc. Ở một phố thị còn nhiều việc hiếu hỉ, nên tính thêm khoản này vào ngân sách hằng tháng.
