Ở trung tâm Tây Ninh, người dân tập thể dục và đi dạo chủ yếu ở các công viên trong phố, lối đi ven rạch Tây Ninh, quảng trường, sân nhà văn hoá và những đoạn đường rợp bóng cây, vào hai khung giờ mát: tờ mờ sáng và chiều tối. Đây là những khoảng xanh ít ỏi nhưng được dùng rất nhiều trong một phường đông nhà phố như Tân Ninh.
Bài này nhìn các khoảng xanh từ góc người dùng: ai ra đó, làm gì, giờ nào đông, mùa nào dễ chịu, mang theo gì, và giữ gìn chung ra sao. Phần về rạch, bờ kè, cây xanh và đô thị hoá dưới góc tự nhiên đô thị có ở danh mục riêng; bài không nêu tên hay khẳng định quy mô từng công viên khi không chắc.
Khoảng xanh trong một phường đông nhà phố
Phần lõi phường Tân Ninh là nhà phố liền kề, mặt tiền kín đặc, sân vườn trong nhà rất nhỏ hoặc không có. Trẻ con không có sân để chạy, người lớn không có chỗ đi bộ trong nhà. Vì vậy những khoảng xanh công cộng, dù không lớn, trở thành sân chung của cả phố: nơi tập thể dục, nơi trẻ con chơi, nơi người già gặp nhau, nơi các đoàn thể tổ chức hoạt động.
Các khoảng xanh ở trung tâm thường có mấy dạng: công viên có cây cao, ghế đá, lối đi; dải đất ven rạch có bờ kè, đèn, hàng cây; quảng trường, sân rộng trước các công trình công cộng; sân của nhà văn hoá, trường học mở cho dân dùng ngoài giờ học. Ngoài ra, những đoạn đường có hàng cây me, cây dầu, cây sao lâu năm cũng là chỗ đi bộ quen thuộc của người phố.
Sau khi năm phường gộp thành phường Tân Ninh, các khoảng xanh trước đây "thuộc" phường này hay phường kia nay nằm chung một phường. Với người dùng, không có gì đổi; với việc quản lý, chăm sóc, tổ chức hoạt động, đầu mối là chính quyền phường mới.
Ai ra công viên, giờ nào, làm gì
Mỗi nhóm người dùng khoảng xanh theo nhịp riêng. Bảng dưới phác nhịp thường gặp ở trung tâm Tây Ninh:
| Nhóm | Giờ thường ra | Hoạt động | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Người lớn tuổi | Tờ mờ sáng, chiều muộn | Đi bộ, dưỡng sinh, thái cực, đánh cờ, trò chuyện | Đông nhất lúc trời vừa sáng |
| Người đi làm | Sáng sớm trước giờ làm, tối sau bữa cơm | Chạy bộ, đi bộ nhanh, tập với dụng cụ ngoài trời | Nhiều người đeo tai nghe, tập một mình |
| Nhóm phụ nữ | Sáng sớm hoặc chiều tối | Aerobic, nhảy theo nhạc, múa | Có loa nhạc, tập theo người dẫn |
| Trẻ em và phụ huynh | Chiều muộn, tối cuối tuần | Chạy chơi, xe đạp, trượt patin, chơi cầu trượt | Cần người lớn trông, nhất là gần mép nước |
| Học sinh, thanh niên | Chiều tối | Đá cầu, bóng rổ, tụ tập, chụp ảnh | Đông hơn vào cuối tuần và dịp nghỉ hè |
Trong giờ nắng từ gần trưa đến khoảng ba giờ chiều, phần lớn các khoảng xanh vắng người, chỉ còn vài người bán hàng rong, người nghỉ trưa dưới bóng cây. Đó là nhịp tự nhiên của một đô thị nắng gắt.
Cuối tuần, nhịp này dịch muộn hơn một chút vào buổi sáng và kéo dài hơn vào buổi tối. Những gia đình ở các xã quanh trung tâm cũng chở con lên phố chơi, nên các khoảng xanh đông hẳn so với ngày thường, nhất là trong mùa khô và dịp nghỉ hè của học sinh.
Buổi sáng: dưỡng sinh, đi bộ và những nhóm tập quen mặt
Trời còn tối, những người đầu tiên đã ra công viên. Người lớn tuổi đi bộ vòng quanh lối đi, vung tay, vỗ tay theo bài tập quen. Các nhóm dưỡng sinh, thái cực quyền đứng thành hàng dưới tán cây, tập theo một người dẫn, nhịp chậm và đều. Có nhóm tập theo băng nhạc mở nhỏ, có nhóm chỉ đếm nhịp bằng miệng.
Những nhóm tập này thường tồn tại nhiều năm, thành viên quen nhau, đi vắng vài hôm là có người hỏi thăm. Người mới đến muốn tham gia chỉ cần đến sớm vài buổi, đứng ở hàng sau tập theo, rồi hỏi chuyện người dẫn. Hầu hết các nhóm sẵn lòng nhận thêm người, không đòi hỏi gì ngoài sự đều đặn và giữ trật tự chung.
Song song là những người chạy bộ, đi bộ nhanh, tập xà, tập các dụng cụ thể dục ngoài trời nếu nơi đó có lắp. Khi mặt trời lên cao, khoảng bảy giờ, công viên thưa dần: người già về ăn sáng, người đi làm về chuẩn bị đi làm. Một số người ở lại ngồi cà phê vỉa hè gần đó, tiếp tục câu chuyện buổi sáng.
Với người mới chuyển đến, buổi sáng ở công viên là nơi dễ bắt chuyện nhất. Người tập dưỡng sinh hay hỏi người lạ ở đâu đến, làm gì, rồi chỉ chỗ ăn sáng ngon, chỗ đi chợ gần, chỗ sửa xe uy tín. Những lời chỉ dẫn như vậy nhiều khi hữu ích hơn mọi trang tìm kiếm.
Buổi chiều tối: sân chơi của gia đình
Khi nắng dịu, khoảng xanh chuyển sang nhịp gia đình. Phụ huynh đưa con ra chạy nhảy, đạp xe, trượt patin, chơi các trò chơi có sẵn. Các nhóm nhảy theo nhạc tập trên khoảng sân rộng, loa mở vừa đủ nghe. Thanh niên chơi đá cầu, bóng rổ nếu có sân. Người bán hàng rong đến: bong bóng, đồ chơi nhỏ, nước giải khát, đồ ăn vặt.
Ven rạch, lối đi bộ có đèn trở nên đông nhất trong ngày. Người ta đi dạo sau bữa cơm, ngồi ghế đá nhìn mặt nước, trò chuyện với hàng xóm. Những tối cuối tuần, có khi có hoạt động văn nghệ, thể thao phong trào do phường, đoàn thể hay trường học tổ chức; lịch cụ thể do địa phương thông báo.
Với gia đình có trẻ nhỏ, lưu ý những đoạn gần mép nước, bờ kè không có lan can, khu đang thi công. Trẻ chơi xe đạp, patin nên có người lớn đi kèm, tránh lao ra lòng đường gần đó. Mang thuốc chống muỗi vào mùa mưa, vì khu nhiều cây và gần nước có nhiều muỗi.
Buổi tối cũng là lúc các khoảng xanh lộ rõ thiếu hụt: chỗ thì đèn yếu, chỗ thì ghế đá ít, chỗ thì xe máy đậu lấn lối đi. Người dùng thường xuyên là người thấy trước những điều này; góp ý với khu phố, phường một cách cụ thể, có ảnh, có vị trí, thường được tiếp nhận nhanh hơn những lời phàn nàn chung chung.
Theo mùa: tận dụng khoảng xanh khi trời nắng và khi trời mưa
Mùa khô. Trời nắng gắt ban ngày nhưng sáng sớm và tối khô ráo, mát. Đây là mùa đẹp nhất để tập thể dục ngoài trời. Mang theo nước, tập sớm trước khi nắng lên, tránh tập nặng sau bảy giờ sáng.
Mùa mưa. Mưa thường vào chiều, có khi kéo đến tối, mặt sân trơn, lối đi đọng nước. Buổi sáng vẫn tập bình thường; buổi chiều theo dõi trời, chọn chỗ có mái che gần đó để trú khi mưa đến bất chợt.
Những ngày nắng nóng cao điểm. Cuối mùa khô có những đợt nóng kéo dài. Người lớn tuổi, người có bệnh nền nên tập nhẹ, giờ sớm, uống đủ nước, nghỉ khi thấy chóng mặt, mệt bất thường.
Dịp lễ Tết. Công viên và quảng trường có thể được trang trí, tổ chức hoạt động, đông người hơn. Nhóm tập buổi sáng đôi khi nghỉ vài ngày đầu năm.
Những sáng có sương, có khói. Một số sáng mùa khô, không khí có thể mờ do sương hoặc khói đốt đồng, đốt rác từ vùng xung quanh. Người nhạy cảm đường hô hấp nên tập nhẹ trong những ngày đó, hoặc chờ trời quang hơn, và theo dõi thông tin chất lượng không khí nếu có.
Giữ khoảng xanh chung cho cả phố
Khoảng xanh ở trung tâm ít, người dùng nhiều, nên mỗi người góp một chút thì nơi đó mới giữ được sạch đẹp, an toàn:
- Bỏ rác đúng chỗ, mang túi riêng nếu thùng rác đầy.
- Mở loa nhạc vừa đủ cho nhóm mình, nhất là sáng sớm khi nhà dân xung quanh còn ngủ.
- Không dắt xe máy vào lối đi bộ, không đậu xe chắn lối vào công viên.
- Dắt thú cưng có dây, dọn chất thải của thú cưng.
- Không bẻ cành, hái hoa, khắc tên lên thân cây, ghế đá.
- Báo cho chính quyền phường khi thấy đèn hỏng, dụng cụ tập gãy, bờ kè sụt, để sửa trước khi có người bị thương.
Những khoảng xanh tử tế không tự nhiên có. Chúng tồn tại nhờ quy hoạch, ngân sách chăm sóc và thói quen của người dùng. Người phố Tây Ninh dùng công viên mỗi ngày, nên cũng là người có tiếng nói nhất khi góp ý về chúng.
Một số khu phố còn tự tổ chức các buổi dọn vệ sinh, trồng thêm cây, sơn lại ghế đá cùng đoàn thanh niên, hội phụ nữ. Tham gia một buổi như vậy là cách nhanh để người mới chuyển đến thấy mình là một phần của phố.
Khi muốn có thêm chỗ tập: sân trường, nhà văn hoá, câu lạc bộ
Ngoài công viên, người dân trung tâm còn có thể tập ở sân nhà văn hoá, sân thể thao của trường học vào những giờ được mở cho cộng đồng, và các câu lạc bộ thể thao, phòng tập tư nhân. Các câu lạc bộ cầu lông, bóng bàn, võ thuật, khiêu vũ, dưỡng sinh thường sinh hoạt định kỳ ở những nơi này.
Muốn biết lịch, cách đăng ký, bạn hỏi trực tiếp nhà văn hoá, ban điều hành khu phố, hoặc người quen đang tham gia. Một số hoạt động miễn phí, một số thu phí duy trì; bài không nêu mức phí vì mỗi nơi một khác và thay đổi theo thời gian.
Với người mới chuyển đến, tham gia một nhóm tập là cách rất tốt để quen người trong phố. Sau vài tuần đến cùng giờ, bạn sẽ có những người chào hỏi mỗi sáng, biết được chợ hôm nay có gì, khu phố có việc gì. Ở phố tỉnh, những mối quen như thế giúp đời sống dễ chịu hơn nhiều.
Người đi làm ít thời gian có thể chọn cách đơn giản hơn: đi bộ nhanh mỗi sáng một vòng quanh khu phố, chạy vài vòng ven rạch buổi tối, hoặc đạp xe ra những đoạn đường vắng hơn ở rìa phường. Điều quan trọng là đều đặn và tránh giờ nắng, chứ không nhất thiết phải có sân tập đẹp.
Câu hỏi thường gặp
Ở trung tâm Tây Ninh tập thể dục buổi sáng ở đâu?
Người dân thường tập ở các công viên trong phố, lối đi ven rạch Tây Ninh, quảng trường, sân nhà văn hoá và những đoạn đường có bóng cây. Đông nhất từ tờ mờ sáng đến khoảng bảy giờ, trước khi nắng lên.
Có chỗ cho trẻ em chơi ở trung tâm Tây Ninh không?
Có một số công viên, khoảng sân rộng có trò chơi, chỗ chạy nhảy, đạp xe, nhất là vào chiều tối và cuối tuần. Phụ huynh nên đi kèm, chú ý đoạn gần mép nước, khu đang thi công, và mang thuốc chống muỗi vào mùa mưa.
Chạy bộ ở Tây Ninh nên chạy giờ nào?
Sáng sớm trước khoảng sáu rưỡi, bảy giờ hoặc tối sau khi trời đã mát là hợp nhất. Giữa ngày mùa khô rất nóng, chạy dễ mệt và mất nước. Chọn lối ven rạch hoặc đường có bóng cây, mang nước và đi giày phù hợp.
Muốn tham gia nhóm dưỡng sinh ở công viên thì làm thế nào?
Đến sớm vài buổi, đứng tập theo ở hàng sau, rồi hỏi người dẫn nhóm. Đa số nhóm sẵn lòng nhận thêm người, chỉ cần đến đều và giữ trật tự chung. Người có bệnh nền nên hỏi ý kiến bác sĩ về mức tập phù hợp.
Thấy dụng cụ tập hỏng ở công viên thì báo ai?
Bạn có thể báo cho chính quyền phường Tân Ninh hoặc ban điều hành khu phố gần đó, qua bộ phận tiếp nhận hoặc kênh phản ánh mà phường công bố. Nêu rõ vị trí, tình trạng và nếu được thì kèm ảnh để sửa nhanh hơn.
Công viên ở trung tâm Tây Ninh có mở cửa cả ngày không?
Phần lớn khoảng xanh trong phố là không gian mở, ai cũng ra vào được. Một số sân trường, sân nhà văn hoá chỉ mở cho cộng đồng vào những giờ nhất định. Nên hỏi nơi quản lý về giờ sử dụng trước khi đến tập thường xuyên.
