Núi Bà Đen nằm về phía đông bắc trung tâm Tây Ninh, cách khu phường Tân Ninh chừng hơn chục cây số, đi xe máy hay ô tô khoảng hai mươi đến ba mươi phút tuỳ đường và giờ. Đây là ngọn núi cao nhất Nam Bộ, nổi lên một mình giữa đồng bằng, nhìn thấy từ nhiều nơi trong phố vào ngày trời trong.
Lên núi có hai cách chính: đi các tuyến cáp treo, hoặc leo bộ theo lối bậc đá và đường mòn. Bài này viết cho người ở hoặc nghỉ lại trong trung tâm Tây Ninh: đi tới chân núi bằng gì, nên chọn cách lên nào, đi giờ nào đỡ đông và đỡ nắng, cần mang gì, và núi gồm những phần nào để bạn lên kế hoạch. Bài không nêu giá vé — giá và giờ vận hành thay đổi, hãy kiểm tra thông tin chính thức trước khi đi. Các chuyện tín ngưỡng gắn với núi không thuộc phạm vi bài này.
Núi Bà Đen ở đâu so với trung tâm
Từ khu trung tâm — các phường 1, 2, 3, 4 và Hiệp Ninh cũ, nay là phường Tân Ninh — núi Bà Đen nằm về hướng đông bắc. Đường đi phổ biến là theo các trục đường lớn ra khỏi phố hướng về phía núi, qua những đoạn dân cư rồi ruộng, vườn, cao su; càng gần, ngọn núi càng chiếm trọn tầm mắt. Đường trải nhựa, rộng, có biển chỉ dẫn đến khu du lịch, người lần đầu đi cũng khó lạc.
Ngọn núi thật ra là một cụm gồm núi Bà Đen cùng hai ngọn thấp hơn bên cạnh, người địa phương quen gọi là núi Phụng và núi Heo. Phía chân núi có khu vực đón khách, bãi đậu xe, nhà ga cáp treo, các dãy quán ăn, hàng quà. Vùng đất quanh chân núi trồng nhiều mãng cầu — lý do tên núi gắn với tên loại trái cây nổi tiếng của tỉnh.
Vì núi đứng riêng giữa đồng bằng, thời tiết trên núi có thể khác dưới phố: trên cao gió mạnh hơn, mây kéo đến nhanh, mùa mưa có giông. Trong phố trời nắng không có nghĩa trên đỉnh cũng quang. Đây là điều người ở trung tâm hay nhắc khách: nhìn lên núi trước khi đi, nếu đỉnh bị mây che dày từ sáng thì cảnh trên cao sẽ không rõ.
Đi từ trung tâm tới chân núi bằng gì
Khoảng cách không xa nên lựa chọn khá linh hoạt. Bảng dưới so các cách đi phổ biến với người ở trong phường:
| Cách đi | Hợp với ai | Ưu điểm | Cần để ý |
|---|---|---|---|
| Xe máy tự lái | Người quen đi xe, nhóm nhỏ | Chủ động giờ giấc, dễ ghé thêm vườn mãng cầu, quán ven đường | Nắng gắt; giữ vé gửi xe; ngày lễ bãi xe đông |
| Ô tô riêng | Gia đình, người lớn tuổi | Mát, mang được nhiều đồ | Ngày lễ kẹt xe gần chân núi, bãi đậu xa cổng |
| Xe công nghệ, taxi | Khách không có xe | Tiện, không lo gửi xe | Lúc về giờ cao điểm có thể khó gọi xe; hẹn trước |
| Xe buýt nội tỉnh | Người đi một mình, tiết kiệm | Có tuyến đi các điểm du lịch tuỳ thời kỳ | Tuyến, giờ thay đổi — hỏi bến hoặc nơi bạn ở trước khi đi |
Với người nghỉ trong phố, xe máy thuê hoặc xe công nghệ là hai cách hay được chọn nhất. Nếu đi xe công nghệ, nên lưu số tài xế hoặc hẹn giờ đón về, vì chiều tối ngày đông khách, lượng xe chờ ở chân núi không đủ cho tất cả.
Ngày thường trong tuần, đường lên núi thông thoáng. Mùa lễ hội đầu năm và các dịp lễ lớn, đoạn gần chân núi có thể kẹt kéo dài; khi đó đi thật sớm hoặc đi sau giờ trưa sẽ đỡ hơn.
Cáp treo hay leo bộ: chọn theo sức và thời gian
Cáp treo. Có các tuyến cáp đưa khách lên khu chùa ở lưng chừng núi và lên vùng đỉnh. Lợi thế là nhanh, nhẹ sức, hợp người lớn tuổi, trẻ nhỏ, người chỉ có nửa ngày. Ngày đông, hàng chờ ở ga có thể dài; nên đến sớm. Giá vé và giờ chạy do đơn vị vận hành công bố, thay đổi theo thời điểm.
Leo bộ lên khu chùa. Lối bậc đá từ chân núi lên khu chùa ở lưng chừng là đường truyền thống, có quán nghỉ dọc đường. Người sức khoẻ bình thường đi chậm vẫn lên được, mất vài giờ cả đi lẫn về tuỳ nhịp. Nắng và bậc đá cao là hai thứ làm mệt nhất.
Leo bộ lên đỉnh. Đường mòn lên đỉnh dài, dốc, nhiều đá tảng, chỉ hợp người có sức, có kinh nghiệm leo núi, và nên đi theo nhóm có người thạo đường. Bài riêng trong chuyên mục nói kỹ hơn về leo bộ.
Kết hợp. Nhiều người đi cáp lên, đi bộ một đoạn trên núi, rồi đi cáp xuống; hoặc leo bộ lên khu chùa, đi cáp xuống để giữ sức. Đây là cách hợp lý cho nhóm có sức khoẻ không đều.
Giờ nào đi đỡ đông và đỡ nắng
Với khách từ trung tâm, lợi thế lớn nhất là ở gần: bạn có thể xuất phát sớm hơn hẳn khách từ TP.HCM lên. Đến chân núi lúc sáu bảy giờ sáng, trời còn mát, hàng chờ ngắn, ánh sáng đẹp cho cảnh nhìn xuống đồng bằng. Đến tám chín giờ, các đoàn từ xa bắt đầu tới, núi đông dần.
Giữa trưa là lúc nóng và đông nhất, nhất là cuối tuần. Nếu không đi sớm được, buổi chiều sau ba giờ là lựa chọn thứ hai: nắng dịu, khách đường xa đã về bớt. Tuy vậy, cần để ý giờ chuyến cáp cuối và tính thời gian xuống núi trước khi trời tối; đi bộ trên núi lúc chập choạng không an toàn.
Ngày thường trong tuần luôn dễ chịu hơn cuối tuần. Mùa lễ hội đầu năm âm lịch là lúc đông nhất năm, người đổ về từ khắp nơi; nếu bạn không có lý do đặc biệt để đi đúng dịp này, hãy chọn tháng khác. Người ở trong phố thường tránh lên núi vào những ngày ấy, để dành cho khách xa.
Chuẩn bị trước khi đi
Một chuyến lên núi nửa ngày không cần nhiều đồ, nhưng thiếu vài thứ cơ bản sẽ làm chuyến đi mệt hơn nhiều:
- Kiểm tra thời tiết và nhìn lên đỉnh núi từ trong phố buổi sáng: mây dày thì cân nhắc đổi ngày hoặc chỉ đi phần dưới.
- Kiểm tra giờ vận hành cáp treo và các thông báo mới nhất trên kênh chính thức của khu du lịch.
- Giày đế bám, mũi kín nếu định leo; dép lê dễ trượt trên bậc đá.
- Nón rộng vành, áo khoác mỏng chống nắng; trên cao gió có thể lạnh khi mây kéo đến.
- Hai chai nước mỗi người nếu leo bộ, một chai nếu đi cáp; thêm ít đồ ăn nhẹ.
- Trang phục kín đáo nếu ghé các khu chùa trên núi: áo có tay, quần hoặc váy qua gối.
- Túi đựng rác mang về; trên núi thu gom rác khó hơn dưới phố nhiều.
Đồ có giá trị nên để lại nơi nghỉ. Ngày đông, chen lấn ở ga cáp và khu chùa là lúc dễ rơi đồ, lạc người; nhóm có trẻ nhỏ nên hẹn một điểm tập trung dễ nhận ra nếu bị lạc.
Sạc đầy điện thoại trước khi đi và mang pin dự phòng: trên núi bạn sẽ chụp ảnh nhiều hơn dự tính, còn ở vài khu vực trong rừng sóng điện thoại yếu, máy hao pin nhanh. Ghi lại vị trí gửi xe, số vé gửi xe; ngày đông, bãi xe chân núi rộng và nhiều lối ra vào, quay về tìm xe mất thời gian hơn bạn nghĩ.
Những phần của núi nên biết trước
Núi Bà Đen rộng, mỗi vùng có cảnh và cách đi khác nhau. Biết trước giúp bạn chọn đúng phần muốn xem:
- Khu chân núi — nơi đón khách, quán ăn, hàng quà, vườn mãng cầu quanh đường vào; xem được trong vài giờ mà không cần lên cao.
- Khu chùa lưng chừng núi — quần thể chùa, hang đá cổ, là đích đến truyền thống của người đi lễ; lên bằng bậc đá hoặc cáp treo.
- Vùng đỉnh — khu vực có các công trình mới, tượng lớn, đường dạo; nhìn xuống đồng bằng Tây Ninh, hồ Dầu Tiếng xa xa khi trời trong.
- Đường mòn và vùng rừng — dành cho người leo núi có kinh nghiệm; có những khu vực không nên vào một mình.
Người ở trung tâm hay chia chuyến đi núi làm nhiều lần: lần đầu đi cáp lên đỉnh để thấy toàn cảnh; lần sau leo bộ lên khu chùa vào sáng sớm; có lần chỉ ra chân núi ăn trái cây, ngắm núi lúc hoàng hôn. Ở gần, không cần nhồi mọi thứ vào một ngày.
Một số khu vực trên núi có quy định riêng về giờ mở cửa, trang phục, hay khu vực hạn chế; các công trình trên vùng đỉnh cũng thay đổi theo thời gian khi khu du lịch mở rộng. Coi bản đồ và thông báo tại ga cáp treo, hỏi nhân viên khi không chắc — thông tin tại chỗ luôn mới hơn mọi bài viết.
Về lại phố: ăn gì, nghỉ thế nào
Xuống núi khoảng giữa trưa, phần lớn người trong phố về lại trung tâm ăn trưa, nghỉ trưa rồi mới đi tiếp, thay vì ăn ở chân núi đông đúc. Quãng đường ngắn nên về phố chỉ mất chừng nửa giờ; một bữa cơm chay hay cơm phần trong phố, một giấc ngủ trưa trong phòng mát giúp bạn đủ sức cho buổi chiều.
Nếu muốn ghép thêm điểm khác trong ngày, Tòa Thánh Tây Ninh ở phía Hòa Thành cũ nằm không xa trên đường về, có thể đi vào buổi chiều; hồ Dầu Tiếng xa hơn, hợp để dành cho một buổi riêng. Các lịch trình ghép điểm có trong những bài khác của chuyên mục.
Buổi tối, từ một vài khoảng trống trong phố hoặc ven rạch, nhìn về phía núi lúc hoàng hôn, bạn sẽ thấy đường nét ngọn núi in trên nền trời — một cảnh mà người Tây Ninh nhìn mỗi ngày mà vẫn không chán.
Câu hỏi thường gặp
Từ trung tâm Tây Ninh đến núi Bà Đen mất bao lâu?
Khoảng hai mươi đến ba mươi phút đi xe máy hoặc ô tô vào ngày thường, tuỳ điểm xuất phát trong phường và tình hình đường. Ngày lễ, đoạn gần chân núi có thể kẹt, thời gian có khi gấp đôi; nên đi sớm.
Có cần đặt vé cáp treo trước không?
Ngày thường thường mua tại chỗ được. Dịp lễ, cuối tuần đông, nên xem trên kênh chính thức của khu du lịch xem có bán vé trước hay có thông báo gì về giờ chạy, hàng chờ. Giá và chính sách vé thay đổi theo thời điểm.
Đi núi Bà Đen mất bao nhiêu thời gian?
Đi cáp treo lên, dạo khu chùa và vùng đỉnh, rồi xuống, thường mất nửa ngày. Leo bộ lên khu chùa và xuống thì cũng gần nửa ngày tuỳ sức. Leo bộ lên đỉnh thì nên dành cả ngày và đi cùng người thạo đường.
Mùa mưa có nên đi núi không?
Đi được, nhưng nên đi buổi sáng vì mưa ở vùng này thường đến vào chiều. Bậc đá ướt trơn, đường mòn nguy hiểm hơn; nếu trời giông, cáp treo có thể tạm dừng. Theo dõi thời tiết và đừng leo đường mòn khi trời mưa.
Người lớn tuổi có lên núi được không?
Đi cáp treo thì phần lớn người lớn tuổi có sức khoẻ ổn định đều lên được. Vẫn cần đi chậm, nghỉ nhiều, uống nước đều, tránh giờ nắng gắt và ngày đông. Người có bệnh tim mạch, huyết áp nên hỏi bác sĩ trước khi lên cao và leo bậc.
Đi núi Bà Đen có cần mặc đồ gì đặc biệt không?
Không có quy định chung về trang phục cho cả núi, nhưng khi vào khu chùa nên mặc kín đáo: áo có tay, quần hoặc váy dài qua gối. Giày đế bám nếu đi bộ nhiều, nón và áo chống nắng cho mọi trường hợp.
