Tòa Thánh Tây Ninh nằm ở khu vực thị xã Hòa Thành cũ, cách trung tâm phường Tân Ninh chỉ vài cây số về phía đông nam, đi xe máy hay ô tô mười đến mười lăm phút. Đây là công trình kiến trúc lớn, đặc sắc, thu hút đông khách tham quan; với người ở trong phố, ghé Tòa Thánh là chuyến đi nửa buổi dễ dàng.
Bài viết từ góc khách tham quan: đi bằng gì, nên đến giờ nào, ăn mặc ra sao, xem những gì về kiến trúc và khuôn viên, đứng ở đâu khi có nghi lễ, chụp ảnh thế nào cho đúng mực. Bài không bàn về giáo lý hay niềm tin; nếu muốn tìm hiểu, hãy tìm đến các nguồn chính thức của nơi này. Tòa Thánh là nơi sinh hoạt của cộng đồng tín đồ, không chỉ là điểm du lịch — mọi lưu ý dưới đây xuất phát từ điều đó.
Đi từ trung tâm sang Tòa Thánh
Từ trung tâm Tây Ninh, đường sang khu Tòa Thánh đi theo các trục đường lớn về hướng Hòa Thành; hai khu gần như liền nhau, dân cư nối liền, người ở đây đi qua lại mỗi ngày. Bạn có thể đi xe máy, ô tô, xe công nghệ; quãng đường ngắn nên ngay cả đạp xe vào buổi sáng mát cũng được với người quen đạp.
Khuôn viên Tòa Thánh rộng, có tường bao, nhiều cổng. Khách thường vào ở các cổng có bãi gửi xe gần đó; nếu đi ô tô, hỏi người giữ xe chỗ đậu thuận tiện. Trong khuôn viên có đường nội bộ rộng, nhiều cây xanh, đi bộ giữa các công trình là chính.
Gần khu Tòa Thánh có chợ Long Hoa — một chợ lớn, lâu đời của vùng Hòa Thành. Nhiều người ghép hai điểm: tham quan Tòa Thánh buổi sáng, ghé chợ mua đồ, ăn trưa rồi về phố. Chợ không thuộc phường Tân Ninh nhưng nằm gần, tiện đường.
Đến giờ nào cho hợp
Tòa Thánh có những thời điểm diễn ra nghi lễ trong ngày, khi đó không khí trang nghiêm hơn và có những khu vực khách cần tránh đi lại. Dưới đây là cách sắp giờ mà nhiều người tham quan dùng; giờ cụ thể nên hỏi tại chỗ:
| Khung giờ | Không khí | Hợp với ai |
|---|---|---|
| Sáng sớm, sau nghi lễ buổi sáng | Mát, vắng, ánh sáng đẹp cho kiến trúc | Người muốn xem kiến trúc yên tĩnh, chụp ảnh khuôn viên |
| Gần trưa | Có nghi lễ giữa ngày, đông người dự và khách xem | Người muốn chứng kiến nghi lễ từ khu vực dành cho khách |
| Chiều | Nắng dịu dần, khách thưa | Người ghép lịch trình sau khi đi núi về |
| Ngày lễ lớn trong năm | Rất đông, nhiều hoạt động | Người muốn thấy không khí lễ hội; cần đi sớm, kiên nhẫn |
Nếu bạn muốn xem nghi lễ, hãy đến sớm hơn giờ dự kiến, hỏi người giữ trật tự hoặc ban hướng dẫn khu vực dành cho khách tham quan, và đứng đúng nơi được chỉ. Khách tham quan không đi vào hàng của người dự lễ, không đi ngang qua giữa các hàng trong khi nghi lễ đang diễn ra.
Nếu mục đích chỉ là xem kiến trúc, đến ngoài giờ nghi lễ sẽ thoải mái hơn nhiều: đi lại tự do hơn, có thời gian ngắm chi tiết, ít phải chú ý tránh đường.
Trang phục và những điều nên tránh
Ăn mặc kín đáo. Áo có tay, quần dài hoặc váy dài qua gối; tránh áo hở vai, quần short, váy ngắn, đồ bó sát. Màu sắc không bắt buộc, nhưng trang phục giản dị luôn hợp.
Giày dép. Khi vào bên trong các điện, khách thường được yêu cầu bỏ giày dép ở nơi quy định. Mang dép dễ tháo sẽ tiện hơn; nhớ chỗ để để lấy lại.
Giữ yên lặng. Nói nhỏ, tắt chuông điện thoại, không gọi điện thoại lớn tiếng trong khu vực điện thờ.
Không ăn uống, hút thuốc trong điện. Ăn uống ở khu vực bên ngoài, hút thuốc ở nơi cho phép ngoài khuôn viên.
Theo hướng dẫn tại chỗ. Có những khu vực khách không được vào hoặc chỉ được vào giờ nhất định; biển báo và người hướng dẫn là căn cứ cuối cùng, kể cả khi bài viết hay người khác nói khác.
Xem gì về kiến trúc và khuôn viên
Điều đầu tiên khách thường để ý là quy mô và màu sắc: công trình chính dài, có hai tháp cao ở mặt tiền, mái nhiều tầng, trang trí đắp nổi nhiều màu. Kiến trúc kết hợp nhiều yếu tố — có nét mái Á Đông, có cách bố cục mặt đứng gợi nhắc các nhà thờ lớn châu Âu, có những chi tiết trang trí hiếm thấy ở công trình khác. Đứng từ xa ở khoảng sân rộng phía trước là chỗ thấy rõ nhất toàn bộ mặt tiền.
Bên trong, nếu được vào, bạn sẽ thấy hàng cột lớn có trang trí rồng uốn quanh, trần cao vẽ nền trời, ánh sáng từ các ô cửa. Mọi chi tiết đều có ý nghĩa riêng với cộng đồng tín đồ; với khách tham quan, chỉ cần quan sát với sự tôn trọng, hỏi người hướng dẫn nếu muốn hiểu thêm.
Khuôn viên rộng với nhiều công trình phụ, đường đi rợp bóng cây cổ thụ, các khoảng sân lớn. Buổi sáng sớm, đi bộ dưới hàng cây trong khuôn viên là trải nghiệm dễ chịu mà nhiều người ở Tây Ninh vẫn làm. Đây cũng là lúc chụp ảnh kiến trúc đẹp, nắng nghiêng và ít người.
Chụp ảnh cho đúng mực
Tòa Thánh là nơi chụp ảnh đẹp, nhưng chụp sai lúc, sai chỗ dễ gây phiền cho người khác. Một vài nguyên tắc:
- Hỏi hoặc nhìn biển báo xem khu vực nào được chụp, khu vực nào không.
- Không chụp, quay cận mặt người đang dự lễ nếu chưa được đồng ý.
- Không dùng đèn flash bên trong điện, không dựng chân máy chắn lối đi.
- Không tạo dáng phản cảm, không leo trèo lên tượng, lan can, bậc thềm hạn chế.
- Flycam, máy bay không người lái: chỉ dùng khi có cho phép; mặc định là không bay.
- Ảnh chụp người dân địa phương: hỏi trước, tôn trọng câu trả lời.
Ảnh đẹp nhất thường là ảnh toàn cảnh từ sân trước vào buổi sáng, ảnh chi tiết hoa văn, ảnh hàng cây trong khuôn viên. Những ảnh đó không làm phiền ai mà vẫn ghi lại được vẻ đặc sắc của công trình.
Ngày lễ lớn: đi thế nào cho khỏi lạc, khỏi mệt
Vào các dịp lễ lớn trong năm, khu Tòa Thánh và các con đường xung quanh rất đông. Tín đồ từ nhiều tỉnh về, có những đoàn đi bộ, đoàn mặc đồng phục trắng, xe buýt, xe khách đậu kín các tuyến đường. Không khí trang nghiêm và náo nhiệt cùng lúc; với khách lần đầu, đó là một cảnh tượng đáng nhớ nhưng cũng dễ làm mệt.
Người ở trung tâm Tây Ninh có lợi thế đi gần: thay vì chạy ô tô vào sát khuôn viên, có thể gửi xe từ xa rồi đi bộ, hoặc nhờ người nhà chở đến gần rồi hẹn chỗ đón. Mang theo nước, nón, đi giày thoải mái; hẹn trước với người đi cùng một điểm gặp dễ nhận ra, vì sóng điện thoại lúc đông có thể chập chờn.
Trong ngày lễ, nhiều khu vực bên trong có thể dành cho nghi lễ, khách tham quan được hướng dẫn đứng xem ở những vị trí nhất định. Hãy kiên nhẫn, theo hướng dẫn của người giữ trật tự, đừng cố chen vào chỗ đông để chụp ảnh. Nếu chỉ muốn xem kiến trúc, hãy chọn một ngày thường khác.
Khu dân cư quanh Tòa Thánh và chợ Long Hoa
Khu vực quanh Tòa Thánh là nơi sinh sống lâu đời của nhiều gia đình tín đồ; nhà cửa, đường sá, nếp sinh hoạt gắn với nhịp sinh hoạt của Tòa Thánh. Đi xe chậm qua các con đường quanh khuôn viên, bạn sẽ thấy những ngôi nhà có kiến trúc riêng, người mặc áo dài trắng đi lại, các quán chay mở nhiều hơn bình thường. Đây là một phần của cảnh quan văn hoá vùng Hòa Thành.
Chợ Long Hoa nằm gần đó là chợ lớn, đông đúc, bán đủ thứ từ thực phẩm, vải vóc, đồ gia dụng tới đặc sản. Ghé chợ vào buổi sáng, bạn có thể ăn sáng ở các hàng trong chợ, mua đồ chay, muối tôm, trái cây mang về. Chợ cũng là nơi người dân quanh vùng đến mua sắm, nên nhịp chợ rất đời thường, không chỉ phục vụ khách.
Khi đi qua khu dân cư, giữ tốc độ chậm, không đậu xe chắn cổng nhà người ta, không chụp ảnh vào trong nhà khi chưa được phép. Những phép lịch sự này áp dụng ở mọi khu dân cư, nhưng ở nơi có nhiều khách tham quan như đây, nó càng làm người địa phương thấy được tôn trọng.
Ghép Tòa Thánh với các điểm khác trong ngày
Vì quá gần trung tâm, Tòa Thánh rất dễ ghép vào lịch trình. Cách người ở phố hay làm: sáng sớm lên núi Bà Đen, gần trưa về ngang khu Hòa Thành, ghé Tòa Thánh, ăn trưa quanh chợ Long Hoa hoặc về phố. Hoặc ngược lại: sáng sớm thăm Tòa Thánh lúc khuôn viên còn mát, sau đó lên núi.
Đi theo đoàn từ TP.HCM lên trong ngày, Tòa Thánh và núi Bà Đen thường là hai điểm chính. Người nghỉ lại trong phường Tân Ninh có lợi thế: không phải dồn cả hai vào một buổi, có thể thăm Tòa Thánh vào buổi sáng hôm sau, thong thả hơn, chọn được giờ vắng.
Các bài lịch trình một ngày và hai ngày trong chuyên mục này gợi ý cụ thể hơn cách sắp các điểm, giờ đi và chỗ nghỉ trưa.
Một lưu ý khi ghép: đừng xếp Tòa Thánh vào giữa trưa sau khi vừa leo núi xuống, người mệt, mồ hôi, quần áo có khi không còn phù hợp để vào nơi trang nghiêm. Về phố tắm rửa, thay đồ, nghỉ ngơi rồi đi buổi chiều hay sáng hôm sau là cách tôn trọng nơi mình đến, và cũng dễ chịu cho chính mình.
Câu hỏi thường gặp
Tòa Thánh Tây Ninh có thuộc phường Tân Ninh không?
Không. Tòa Thánh nằm ở khu vực thị xã Hòa Thành cũ, sát với trung tâm Tây Ninh. Từ phường Tân Ninh sang chỉ vài cây số, nên khách ở trong phố thường coi đây là điểm tham quan gần nhất.
Tham quan Tòa Thánh có mất phí không?
Thông thường khách tham quan khuôn viên không phải mua vé, nhưng có thể có phí gửi xe ở bãi xung quanh. Quy định có thể thay đổi; nếu có thông báo tại cổng, hãy làm theo hướng dẫn tại chỗ.
Khách không theo đạo có được vào xem không?
Có. Khách tham quan trong và ngoài nước đến thăm thường xuyên. Điều quan trọng là ăn mặc kín đáo, giữ trật tự, theo hướng dẫn của người giữ trật tự và không làm phiền người đang dự lễ.
Có thể xem nghi lễ ở Tòa Thánh không?
Khách tham quan thường có thể chứng kiến từ khu vực dành riêng, theo hướng dẫn tại chỗ. Hãy đến sớm, hỏi nơi đứng, giữ yên lặng, không chụp ảnh nếu không được phép và không đi lại trong lúc nghi lễ diễn ra.
Tham quan Tòa Thánh mất bao lâu?
Đi bộ khuôn viên, ngắm kiến trúc và vào bên trong nếu được phép thường mất khoảng một đến hai giờ. Nếu muốn xem nghi lễ hoặc ghé chợ gần đó, dành nửa buổi.
