Với người buôn bán ở trung tâm Tây Ninh, ba thay đổi lớn về thuế đang diễn ra cùng lúc: chính sách với hộ kinh doanh chuyển dần từ khoán sang tự kê khai, hoá đơn điện tử và máy tính tiền kết nối với cơ quan thuế được mở rộng, và bộ máy thuế được tổ chức lại sau khi bỏ cấp huyện và hợp nhất tỉnh. Doanh nghiệp nhỏ thì đã quen kê khai, nhưng cũng chịu tác động của việc thay đổi cơ quan quản lý.
Bài này giải thích từng thay đổi theo nguyên lý, nói hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ cần chuẩn bị gì, và những sai lầm hay gặp. Bài không nêu mức thuế suất, ngưỡng doanh thu hay mức phạt, vì đây là những con số được điều chỉnh và bạn cần kiểm với cơ quan thuế quản lý hoặc người làm dịch vụ thuế.
Từ khoán sang kê khai: hộ kinh doanh ở trung tâm chịu tác động thế nào
Trong nhiều năm, phần lớn hộ kinh doanh ở các khu chợ, phố buôn bán của Tây Ninh nộp thuế theo phương pháp khoán: cơ quan thuế ấn định mức doanh thu, hộ nộp một khoản cố định theo kỳ. Cách này đơn giản nhưng không phản ánh đúng doanh thu thật, và tạo khoảng cách lớn giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp.
Chủ trương hiện nay là chuyển hộ kinh doanh sang tự kê khai doanh thu, kèm theo sử dụng hoá đơn điện tử, nhất là với hộ có doanh thu lớn và một số ngành như bán lẻ, ăn uống. Lộ trình và đối tượng áp dụng do văn bản hiện hành quy định; theo dõi thông báo của cơ quan thuế để biết hộ của bạn bắt đầu từ khi nào.
Với người buôn bán lâu năm quanh chợ trung tâm, quen ghi chép bằng sổ tay hoặc nhớ trong đầu, đây là thay đổi lớn về thói quen. Cách tốt nhất là bắt đầu ghi chép doanh thu, chi phí một cách đều đặn ngay từ bây giờ, trước khi bắt buộc, để quen dần.
Hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ: nghĩa vụ chính theo nguyên lý
Bảng so sánh khái quát, không thay thế hướng dẫn của cơ quan thuế:
| Nội dung | Hộ kinh doanh | Doanh nghiệp nhỏ |
|---|---|---|
| Phương pháp tính thuế | Theo phương pháp áp dụng cho hộ, đang chuyển dịch sang kê khai | Kê khai, quyết toán theo năm |
| Hoá đơn | Hoá đơn điện tử với hộ thuộc diện; có thể dùng máy tính tiền kết nối | Hoá đơn điện tử bắt buộc |
| Sổ sách | Theo chế độ kế toán dành cho hộ | Chế độ kế toán doanh nghiệp, báo cáo tài chính |
| Thuế chính | Thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân tính theo doanh thu, theo quy định | Thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp |
| Lệ phí môn bài | Theo quy định, có trường hợp miễn | Theo quy định, có trường hợp miễn năm đầu |
| Cơ quan quản lý | Đơn vị thuế quản lý địa bàn | Đơn vị thuế được phân công |
Đây là bức tranh chung. Chi tiết như thuế suất từng ngành, ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế, mức lệ phí môn bài thay đổi theo văn bản. Hỏi trực tiếp hoặc tra trên trang chính thức của ngành thuế.
Hoá đơn điện tử và máy tính tiền: những câu hay hỏi
Máy tính tiền kết nối là gì? Là máy hoặc phần mềm bán hàng có khả năng tạo hoá đơn điện tử và truyền dữ liệu về cơ quan thuế. Mỗi lần bán hàng, hoá đơn được tạo ngay, khách có thể nhận bản điện tử.
Có phải mua máy đắt tiền không? Không nhất thiết. Nhiều giải pháp chạy trên điện thoại, máy tính bảng, máy bán hàng phổ thông. So sánh vài nhà cung cấp, hỏi chi phí duy trì hằng năm trước khi chọn.
Khách mua lẻ không lấy hoá đơn thì sao? Theo quy định, hoá đơn vẫn phải được lập khi bán hàng với đối tượng thuộc diện. Khách không lấy thì vẫn lập, khách có thể tra cứu khi cần.
Mất điện, mất mạng thì bán thế nào? Hỏi nhà cung cấp giải pháp về cách xử lý khi gián đoạn: lưu tạm rồi gửi lại, hoặc lập hoá đơn bổ sung sau. Đừng để đến lúc mất mạng mới hỏi.
Có ưu đãi gì khi chuyển sang dùng hoá đơn điện tử không? Có những chính sách hỗ trợ trong từng giai đoạn, như hỗ trợ chi phí giải pháp hay ưu đãi cho hộ chuyển đổi. Hỏi cơ quan thuế về chương trình hiện có.
Bộ máy thuế tổ chức lại: ai quản lý bạn bây giờ
Trước đây, hộ kinh doanh và nhiều doanh nghiệp nhỏ ở thành phố Tây Ninh do chi cục thuế khu vực quản lý. Ngành thuế đã tổ chức lại bộ máy theo hướng thuế tỉnh và các đơn vị thuế cơ sở, đồng thời việc hợp nhất Tây Ninh với Long An khiến phạm vi quản lý của từng đơn vị thay đổi.
Với người nộp thuế, điều cần biết là đơn vị nào đang quản lý mình, liên hệ thế nào, và địa chỉ nộp hồ sơ giấy nếu có. Phần lớn việc khai, nộp thuế đã làm trực tuyến qua cổng thuế điện tử hoặc ứng dụng của ngành thuế, nên thay đổi trụ sở ít ảnh hưởng đến việc thường ngày.
Kiểm thông tin trên tài khoản thuế điện tử của bạn: mã số thuế, địa chỉ, cơ quan quản lý. Nếu thấy chưa khớp sau sáp nhập, hỏi cơ quan thuế để được hướng dẫn cập nhật.
Thông tin về thuế lan truyền trên mạng xã hội rất nhiều, phần lớn là chia sẻ của người khác về trường hợp của họ, hoặc thông tin đã cũ. Với thay đổi lớn như chuyển từ khoán sang kê khai, tin đồn về thời hạn, mức thuế mới, mức phạt lan nhanh và gây hoang mang không cần thiết.
Kênh chính thức gồm trang thông tin của ngành thuế, ứng dụng thuế điện tử, các buổi tập huấn, đối thoại do cơ quan thuế tổ chức, và bộ phận hỗ trợ người nộp thuế. Hỏi trực tiếp và ghi lại câu trả lời, kèm ngày giờ và người trả lời, nếu có điều chưa rõ.
Với hộ kinh doanh trong khu chợ, các buổi tập huấn của cơ quan thuế thường được thông báo qua ban quản lý chợ, tổ dân phố. Tham gia những buổi này giúp hỏi được trực tiếp về trường hợp cụ thể của mình.
Hộ kinh doanh ở trung tâm chuẩn bị cho việc chuyển sang kê khai
Không cần chờ đến khi bắt buộc. Chuẩn bị dần từ bây giờ giúp chuyển đổi êm hơn:
- Bắt đầu ghi chép doanh thu mỗi ngày, chi phí nhập hàng, điện, nước, thuê mặt bằng. Sổ tay, bảng tính hay ứng dụng đều được, miễn đều đặn.
- Tách tài khoản: dùng một tài khoản ngân hàng riêng cho việc kinh doanh, không trộn với chi tiêu gia đình.
- Giữ chứng từ đầu vào: hoá đơn mua hàng, phiếu nhập. Đây là căn cứ chứng minh nguồn gốc hàng và chi phí.
- Tìm hiểu giải pháp hoá đơn điện tử phù hợp quy mô; hỏi người cùng ngành đang dùng gì.
- Hỏi cơ quan thuế về lộ trình áp dụng với hộ của bạn và các chương trình tập huấn, hỗ trợ.
Người lớn tuổi đứng quầy ở các tiệm lâu năm quanh chợ có thể cần con cháu hỗ trợ phần công nghệ. Phân công rõ ai lo phần ghi chép, ai lo phần khai thuế để không bị sót.
Doanh nghiệp nhỏ ở trung tâm: những sai lầm thuế hay gặp
Sai lầm phổ biến nhất của doanh nghiệp nhỏ là nhận tiền bán hàng vào tài khoản cá nhân của chủ. Cách này gây sai lệch doanh thu, rủi ro bị ấn định thuế khi cơ quan thuế đối chiếu dữ liệu ngân hàng. Mọi giao dịch kinh doanh nên đi qua tài khoản của doanh nghiệp.
Sai lầm thứ hai là lấy hoá đơn đầu vào không đúng với hàng hoá, dịch vụ thật mua để được khấu trừ, khấu trừ khoản chi không liên quan đến kinh doanh. Khi bị kiểm tra, các khoản này bị loại và có thể bị phạt nặng, thậm chí liên quan đến vi phạm về hoá đơn.
Sai lầm thứ ba là chậm nộp tờ khai vì nghĩ không phát sinh doanh thu thì không cần khai. Doanh nghiệp vẫn phải nộp tờ khai đúng hạn dù doanh thu bằng không, trừ khi đã làm thủ tục tạm ngừng kinh doanh.
Thuê dịch vụ kế toán uy tín không có nghĩa là giao phó hoàn toàn. Chủ doanh nghiệp nên hiểu các hạn nộp chính và tự kiểm tra định kỳ trên tài khoản thuế điện tử.
Những chi phí được tính khi kê khai: giữ chứng từ ngay từ đầu
Hàng hoá, nguyên liệu mua vào. Cần hoá đơn hoặc chứng từ hợp lệ. Mua của người bán lẻ không có hoá đơn thì lập bảng kê theo quy định nếu được phép.
Tiền thuê mặt bằng. Giữ hợp đồng thuê và chứng từ thanh toán. Thanh toán qua ngân hàng giúp chứng minh dễ hơn tiền mặt.
Lương nhân viên. Cần hợp đồng lao động, bảng lương, chứng từ chi trả. Đóng bảo hiểm xã hội đúng quy định.
Điện, nước, internet. Hoá đơn đứng tên cơ sở kinh doanh hoặc có căn cứ chứng minh dùng cho kinh doanh.
Khấu hao tài sản. Máy móc, thiết bị, xe dùng cho kinh doanh được khấu hao theo quy định với doanh nghiệp.
Chi phí không được tính. Chi tiêu cá nhân, gia đình, khoản phạt vi phạm hành chính, chi không có chứng từ hợp lệ. Trộn những khoản này vào chi phí kinh doanh là rủi ro khi bị kiểm tra.
Người buôn bán ở trung tâm nên thuê ai làm thuế
Khu trung tâm Tây Ninh có nhiều văn phòng dịch vụ kế toán, thuế, từ cá nhân làm thêm đến công ty dịch vụ có nhiều nhân viên. Với hộ kinh doanh mới chuyển sang kê khai, thuê người hỗ trợ trong năm đầu giúp tránh sai sót. Với doanh nghiệp nhỏ, dịch vụ kế toán gần như là bắt buộc nếu chủ không có chuyên môn.
Khi chọn, hỏi người làm dịch vụ có kinh nghiệm với ngành của bạn không, họ phục vụ bao nhiêu khách, ai chịu trách nhiệm khi khai sai do lỗi của dịch vụ. Thoả thuận bằng hợp đồng, ghi rõ công việc, phí, thời hạn nộp hồ sơ.
Dù thuê ai, giữ quyền truy cập tài khoản thuế điện tử, chữ ký số, hoá đơn điện tử trong tay chủ doanh nghiệp. Đã có những trường hợp đổi dịch vụ kế toán thì không lấy lại được mật khẩu, hồ sơ, gây gián đoạn khai thuế.
Câu hỏi thường gặp
Hộ kinh doanh ở trung tâm Tây Ninh khi nào phải chuyển sang kê khai thuế?
Lộ trình và đối tượng áp dụng do văn bản hiện hành quy định, có thể khác nhau theo quy mô doanh thu và ngành nghề. Hỏi cơ quan thuế quản lý hoặc theo dõi thông báo chính thức để biết thời điểm áp dụng với hộ của bạn.
Có phải ai bán hàng cũng phải nộp thuế không?
Không phải mọi trường hợp. Pháp luật có ngưỡng doanh thu dưới mức đó hộ, cá nhân kinh doanh không phải nộp một số loại thuế. Ngưỡng này được điều chỉnh theo thời kỳ, nên kiểm quy định hiện hành.
Sau sáp nhập, hộ kinh doanh nộp tờ khai thuế ở đâu?
Chủ yếu nộp trực tuyến qua cổng thuế điện tử hoặc ứng dụng của ngành thuế. Nếu cần nộp giấy, hỏi đơn vị thuế đang quản lý địa bàn phường Tân Ninh về địa điểm tiếp nhận.
Dùng máy tính tiền kết nối có tốn kém không?
Chi phí tùy giải pháp: có loại chạy trên điện thoại với chi phí thấp, có loại máy chuyên dụng. Ngoài chi phí ban đầu, hỏi phí duy trì hằng năm và phí hỗ trợ kỹ thuật trước khi chọn.
Doanh nghiệp không có doanh thu có phải nộp tờ khai không?
Có. Doanh nghiệp đang hoạt động vẫn phải nộp tờ khai theo kỳ dù không phát sinh doanh thu. Nếu không hoạt động, nên làm thủ tục tạm ngừng kinh doanh để tránh bị phạt vì chậm nộp tờ khai.
