Ở phường Tân Ninh, việc làm có nhiều nhất trong bán hàng, dịch vụ ăn uống, chăm sóc khách hàng, văn phòng doanh nghiệp nhỏ, giáo dục, y tế và các nghề kỹ thuật như sửa chữa điện, điện lạnh, xe máy. Việc trong nhà máy thì nằm ở các khu công nghiệp ngoài phường, đi bằng xe đưa đón hoặc xe máy.
Kênh tìm việc đáng tin gồm trung tâm dịch vụ việc làm của tỉnh, trang tuyển dụng chính thức của doanh nghiệp, các phiên giao dịch việc làm và người quen giới thiệu có kiểm chứng. Bài này giải thích từng nhóm nghề, nơi tìm, cách kiểm tin tuyển dụng, chuẩn bị hồ sơ, và một vài điều riêng của thị trường lao động một phố thị tỉnh lẻ. Bài không nêu mức lương cụ thể vì thay đổi theo thời điểm và từng nơi.
Các nhóm việc phổ biến ở khu trung tâm
Bảng dưới phân nhóm việc theo tính chất, kèm yêu cầu thường gặp. Đây là mô tả chung, mỗi nơi tuyển có yêu cầu riêng:
| Nhóm việc | Ví dụ vị trí | Yêu cầu thường gặp | Đặc điểm |
|---|---|---|---|
| Bán lẻ, bán hàng | Nhân viên cửa hàng điện máy, điện thoại, thời trang, siêu thị, nhà thuốc | Giao tiếp, trung thực, có khi cần biết vi tính | Làm ca, cuối tuần và lễ thường bận |
| Ăn uống, lưu trú | Phục vụ, phụ bếp, lễ tân, buồng phòng | Chịu khó, sức khoẻ tốt | Đông việc dịp đầu năm âm lịch và cuối tuần |
| Văn phòng doanh nghiệp nhỏ | Kế toán, hành chính, nhân viên kinh doanh, chăm sóc khách hàng | Bằng trung cấp trở lên tuỳ vị trí, tin học văn phòng | Giờ hành chính, ổn định hơn |
| Kỹ thuật, sửa chữa | Thợ điện, điện lạnh, sửa xe, lắp đặt camera, mạng | Tay nghề, chứng chỉ nghề là lợi thế | Có thể tự mở tiệm sau khi đủ kinh nghiệm |
| Giáo dục, y tế | Giáo viên, bảo mẫu, điều dưỡng, dược sĩ, kỹ thuật viên | Bằng chuyên môn, chứng chỉ hành nghề | Tuyển theo đợt, nhiều nơi xét tuyển công khai |
| Vận tải, giao nhận | Tài xế, giao hàng, kho | Bằng lái phù hợp, biết đường trong tỉnh | Linh hoạt, phụ thuộc lượng đơn |
Nhìn vào bảng có thể thấy thị trường lao động ở trung tâm phần lớn là doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh. Điều này có hai mặt: dễ vào việc, ít thủ tục rườm rà, nhưng cũng dễ gặp nơi không ký hợp đồng, không đóng bảo hiểm. Người tìm việc nên hỏi rõ các điểm này ngay từ đầu.
Các vị trí trong cơ quan nhà nước, trường công, bệnh viện công tuyển theo quy trình thi tuyển hoặc xét tuyển công khai; thông báo đăng trên trang của đơn vị và cơ quan quản lý. Không có "suất" nào mua bán được; ai đặt vấn đề như vậy là dấu hiệu lừa đảo.
Kênh tìm việc đáng tin và kênh nên dè dặt
Kênh đáng tin nhất là trung tâm dịch vụ việc làm của tỉnh, nơi thường tổ chức các phiên giao dịch việc làm, tư vấn nghề, giới thiệu việc miễn phí và hướng dẫn thủ tục bảo hiểm thất nghiệp. Bên cạnh đó là trang tuyển dụng chính thức, trang mạng xã hội đã xác minh của chính doanh nghiệp, và các ngày hội việc làm do trường cao đẳng, trường nghề tổ chức cho học viên.
Ở một phố thị như Tân Ninh, người quen giới thiệu vẫn là kênh rất phổ biến. Kênh này có ưu điểm là biết rõ nơi làm, nhưng vẫn cần hỏi đủ về hợp đồng, lương, giờ làm, bảo hiểm, vì quen biết đôi khi làm người ta ngại hỏi. Hỏi rõ từ đầu đỡ mất lòng về sau.
Kênh nên dè dặt là các nhóm mạng xã hội đăng tin "việc nhẹ lương cao", tin không ghi tên công ty, tin yêu cầu nhắn riêng để nhận thông tin, tờ rơi dán cột điện. Không phải tin nào cũng lừa, nhưng tỷ lệ tin không rõ ràng ở các kênh này cao hơn hẳn. Đặc biệt cảnh giác với lời mời đi làm nước ngoài, sang biên giới với thu nhập hấp dẫn mà không qua doanh nghiệp được cấp phép đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài.
Tây Ninh giáp Campuchia, và đã có nhiều cảnh báo về các đường dây dụ người sang bên kia biên giới làm việc rồi bị giữ, bị ép làm việc trái ý. Mọi lời mời kiểu này cần được kiểm với cơ quan công an hoặc cơ quan lao động trước khi nhận lời.
Kiểm một tin tuyển dụng trong mười phút
Trước khi nộp hồ sơ hoặc đến phỏng vấn, đi qua các bước sau để loại phần lớn tin không rõ ràng:
- Có tên đơn vị tuyển không? Tin không có tên hoặc chỉ ghi chung chung "công ty lớn" thì hỏi lại.
- Tra tên và mã số thuế trên cổng đăng ký doanh nghiệp hoặc danh bạ doanh nghiệp của trang. Xem ngành nghề có khớp với vị trí tuyển không, địa chỉ có thật không.
- Mức thu nhập có hợp lý không? So với các tin cùng vị trí trong vùng. Mức cao bất thường cho việc không cần kỹ năng là dấu hiệu cần dừng.
- Có đòi tiền không? Phí hồ sơ, phí đào tạo, tiền đặt cọc đồng phục trước khi làm là dấu hiệu đáng ngờ.
- Địa điểm phỏng vấn ở đâu? Văn phòng có thật, giờ hành chính, nơi công cộng là bình thường. Hẹn ở nơi vắng, đưa đi xa ngay trong ngày là bất thường.
- Hỏi người đang làm ở đó nếu có thể, hoặc xem phản hồi của người từng làm.
Mười phút kiểm tra này không đảm bảo tuyệt đối, nhưng giúp tránh những tình huống tệ nhất. Không giao bản gốc căn cước, bằng cấp cho bất kỳ ai khi chưa ký hợp đồng; chỉ đưa bản sao.
Hồ sơ và phỏng vấn ở doanh nghiệp nhỏ
Phần lớn doanh nghiệp ở trung tâm là doanh nghiệp nhỏ, chủ trực tiếp phỏng vấn. Hồ sơ thường gồm đơn xin việc, sơ yếu lý lịch, bản sao căn cước, bản sao bằng cấp, giấy khám sức khoẻ. Nhiều nơi chỉ cần một bản lý lịch ngắn gọn ghi rõ kinh nghiệm và kỹ năng. Viết thật, ngắn, đúng chính tả có tác dụng hơn một hồ sơ dài nhiều trang.
Trong buổi phỏng vấn, chủ doanh nghiệp nhỏ thường quan tâm đến sự trung thực, chịu khó, ở gần hay xa, có gắn bó lâu không. Người tìm việc nên nói rõ khả năng đi lại, giờ giấc có thể làm, kế hoạch học thêm. Đừng ngại hỏi lại về lương, thưởng, ngày nghỉ, cách tính tăng ca, có ký hợp đồng và đóng bảo hiểm không. Một nơi làm ăn đàng hoàng sẽ trả lời rõ.
Với vị trí kế toán, hành chính, chủ có thể kiểm tra kỹ năng thực tế như lập bảng tính, soạn văn bản, hiểu hoá đơn. Học thêm tin học văn phòng và kiến thức hoá đơn điện tử là lợi thế lớn ở thị trường này.
Việc thời vụ theo mùa ở Tây Ninh
Tây Ninh có những mùa đông việc rất rõ. Dịp đầu năm âm lịch, lượng khách lên núi Bà Đen và các điểm đến quanh vùng tăng mạnh, kéo theo nhu cầu người phục vụ, bán hàng, giữ xe, dọn dẹp ở các điểm du lịch, nhà hàng, khách sạn. Một phần người ở trung tâm nhận làm thời vụ những tuần này.
Mùa thu hoạch mía, mì, mùa cạo mủ cũng tạo việc làm thời vụ ở các xã: chặt mía, nhổ mì, bốc xếp, lái xe chở hàng. Những việc này nặng nhọc, thường trả công theo ngày hoặc theo sản lượng. Cuối năm dương lịch, các nhà máy may, giày trong tỉnh có thể tuyển thêm để chạy đơn hàng.
Việc thời vụ giúp có thêm thu nhập nhưng thường không có hợp đồng dài hạn, không có bảo hiểm. Người nhận việc nên thoả thuận rõ công, giờ, cách trả tiền, ai lo ăn uống, đi lại, và giữ lại tin nhắn, ghi chép thoả thuận. Với học sinh, sinh viên làm thêm, phụ huynh nên biết nơi con làm và giờ về.
Những điều riêng của thị trường lao động phố thị tỉnh
Quan hệ quen biết quan trọng. Ở phố nhỏ, uy tín cá nhân lan nhanh. Làm tốt ở một nơi dễ được giới thiệu sang nơi khác; bỏ việc ngang, làm ẩu cũng dễ bị biết.
Thu nhập phụ thuộc mùa. Bán hàng, dịch vụ có tháng đông tháng vắng. Người làm theo hoa hồng nên tính thu nhập theo cả năm, không theo tháng cao điểm.
Nhiều người làm hai việc. Không hiếm người làm văn phòng ban ngày, buổi tối bán hàng online, dạy thêm hay sửa chữa tại nhà. Đây là cách phổ biến để tăng thu nhập ở phố tỉnh.
Người trẻ đi xa, người lớn tuổi ở lại. Một phần người trẻ lên TP.HCM làm việc; doanh nghiệp ở trung tâm đôi khi khó tuyển vị trí có kỹ năng. Người có tay nghề ở lại có thêm lợi thế thương lượng.
Học nghề ngắn hạn có giá trị. Các khoá điện dân dụng, điện lạnh, sửa xe, nấu ăn, chăm sóc sắc đẹp ở các trường nghề, trung tâm đào tạo trong tỉnh giúp có nghề để làm thuê hoặc tự mở tiệm.
Quyền lợi cơ bản cần biết khi đi làm
Dù làm ở đâu, người lao động có những quyền cơ bản do pháp luật lao động quy định: được ký hợp đồng lao động khi đủ điều kiện, được trả lương không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng, được nghỉ ngơi, được tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc trong các trường hợp luật định. Mức cụ thể và điều kiện áp dụng thay đổi theo văn bản hiện hành, nên kiểm trên cổng thông tin của cơ quan lao động hoặc hỏi trung tâm dịch vụ việc làm.
Khi mất việc, người đã đóng bảo hiểm thất nghiệp đủ điều kiện có thể làm hồ sơ hưởng trợ cấp tại trung tâm dịch vụ việc làm. Thời hạn nộp hồ sơ có giới hạn tính từ khi chấm dứt hợp đồng, nên tìm hiểu ngay khi nghỉ việc, đừng để quá hạn.
Khi có tranh chấp về lương, hợp đồng, bảo hiểm, có thể hỏi công đoàn nơi làm việc, cơ quan quản lý lao động, hoặc trợ giúp pháp lý. Giữ lại hợp đồng, phiếu lương, tin nhắn trao đổi với chủ sử dụng lao động sẽ giúp rất nhiều khi cần giải quyết.
Câu hỏi thường gặp
Trung tâm dịch vụ việc làm Tây Ninh giúp được gì?
Trung tâm thường giới thiệu việc làm miễn phí, tổ chức phiên giao dịch việc làm, tư vấn học nghề và tiếp nhận hồ sơ bảo hiểm thất nghiệp. Địa chỉ và lịch làm việc có thể thay đổi sau sắp xếp hành chính, nên tra trên cổng thông tin chính thức của tỉnh trước khi đến.
Ở Tân Ninh có nhiều việc nhà máy không?
Trong phường hầu như không có nhà máy lớn. Việc nhà máy nằm ở các khu, cụm công nghiệp khác trong tỉnh; nhiều công ty có xe đưa đón công nhân từ các khu dân cư, trong đó có điểm đón gần trung tâm. Hỏi phòng nhân sự để biết điểm đón cụ thể.
Làm sao nhận ra lời mời việc làm sang Campuchia là lừa đảo?
Dấu hiệu thường gặp là hứa thu nhập cao cho việc đơn giản, không cần kinh nghiệm, lo hết chi phí đi lại, yêu cầu đi gấp và giữ bí mật, không có hợp đồng của doanh nghiệp được cấp phép. Gặp lời mời như vậy, nên báo cho công an hoặc cơ quan lao động để kiểm tra.
Sinh viên mới ra trường ở Tây Ninh nên tìm việc thế nào?
Nên kết hợp nhiều kênh: ngày hội việc làm của trường, trung tâm dịch vụ việc làm, trang tuyển dụng của doanh nghiệp trong tỉnh và TP.HCM, người quen trong ngành. Chuẩn bị hồ sơ ngắn gọn, thành thạo tin học văn phòng và sẵn sàng bắt đầu từ vị trí nhỏ để lấy kinh nghiệm.
Làm thời vụ dịp đầu năm âm lịch có cần hợp đồng không?
Việc ngắn ngày thường thoả thuận miệng, nhưng nên thống nhất rõ tiền công, giờ làm, cách trả và ghi lại bằng tin nhắn. Với việc kéo dài hơn, quy định về hợp đồng lao động được áp dụng theo luật hiện hành, nên hỏi chủ sử dụng lao động hoặc cơ quan lao động.
Có nên học nghề ngắn hạn thay vì học đại học?
Tuỳ hoàn cảnh và mục tiêu từng người. Nghề kỹ thuật như điện, điện lạnh, sửa xe có nhu cầu ổn định ở phố tỉnh và cho phép tự mở tiệm. Đại học mở ra các nghề cần bằng cấp. Nên tìm hiểu kỹ ngành, hỏi người đang làm nghề trước khi quyết định.
